Jaskinie Kadzielnia

Skupisko niewielkich jaskiń przyjaznych dla turystów.

Jaskinie Kadzielnia

Kadzielnia robi wrażenie nie tylko na zewnątrz, ale również i wewnątrz. Wśród wapiennych skał ukryta jest niezwykła siatka jaskiń ukazująca bogactwo  zjawisk krasowych. Znajduje się ich aż 25 – 16 na terenie najwyższego szczytu Kadzielni, jedna w okolicach amfiteatru oraz  8 w ścianie wschodniej kamieniołomu. Niestety, dla turystów póki co udostępniony jest tylko niewielki obszar do zwiedzania. Podczas eksploatacji wapieni szybko odkrywano nowe jaskinie, co nie obyło się bez konsekwencji, gdyż prace wydobywcze miały bardzo niekorzystny wpływ na formy krasowe, takie jak stalaktyty. Na szczęście duża część tych pięknych i intrygujących jaskiń zachowała się bez większych szkód.

Trasa turystyczna w jaskiniach Kadzielni

Trasę turystyczną tworzy system jaskiniowy o długości 140 m, składający się z trzech jaskiń: Jaskinia Odkrywców, Prochownia i Szczelina na Kadzielni. Początkowo były to osobne groty, jednak postanowiono je połączyć, aby ułatwić odwiedzającym zwiedzanie. Przygotowanie trasy dla turystów wymagało wybrania z korytarzy gliniastego namuliska i gruzu przez grotołazów. Prace trwają od 2004 roku i prowadzone są po dziś dzień. Jaskinie znajdują się we wschodniej ścianie dawnego kamieniołomu Kadzielnia. Wejście do nich znajduje się nieopodal tablic z dekalogiem, przy alejce biegnącej dnem wyrobiska. Zdaniem badaczy kras zaczął rozwijać się tu w dolnym triasie (czyli około 200-250 milionów lat temu).

W jaskiniach Kadzielni można zobaczyć:

  • kominy krasowe,
  • nacieki jaskiniowe kalcytowe w postaci polewów grubokrystalicznych, kolumienek naciekowych,
  • nacieki groniaste, kalafiorowate i grzybkowe,
  • stalagmity i stalaktyty,
  • osady ilaste, które dodatkowo w Prochowni zawierają kości nietoperzy z pliocenu/plejstocenu,
  • pyły reprezentowane przez osady o barwie beżowo-czerwonej lub czerwonej, również zawierające kości nietoperzy,
  • namuliska jaskiniowe,
  • skamieniałości organizmów,
  • nacieki lodowe – powstają zimą, kiedy jaskinie nie są dostępne dla zwiedzających.

Informacje dla turystów

Jaskinie Kadzielnia są dostępne dla turystów od 1 kwietnia do 31 października, od wtorku do niedzieli. Zwiedzanie odbywa się w grupach maksymalnie 12-osobowych z przewodnikiem i wymaga wcześniejszej rezerwacji. W jaskiniach jest dosyć chłodno – temperatura wynosi około 10 stopni, więc na czas zwiedzania należy przygotować cieplejsze ubrania. Podczas spaceru po podziemnej trasie zwiedzający wyposażeni są w kaski. Czas zwiedzania to około 30 minut. Przejścia są dosyć łagodne bez większych zmian wysokościowych, co daje odwiedzającym duży komfort. Jednocześnie sprawia to, że jaskinie są przyjazne nie tylko dla dorosłych, ale również i dla dzieci, czy osób starszych. Dodatkowo poruszanie się jest ułatwione poprzez metalowe poręcze, schody oraz system delikatnych świateł. Ceny biletów wynoszą: 8zł – ulgowy i 10zł – normalny. Wstęp dla dzieci poniżej 3 roku życia i członków Polskiego Związku Alpinizmu jest bezpłatny. Zainteresowanie jaskiniami jest duże, w 2017 roku odwiedziło je ponad 18 tysięcy osób.

Jaskinie nieudostępnione turystom

Jaskinia Wschodnia

Jedna z większych jaskiń Kadzielni, znajdująca się w ścianie wschodniej dawnej kopalni odkrywkowej o długości 80 m i deniwelacji (różnica pomiędzy najwyższym i najniższym punktem) 4 m. Pierwszy otwór znajduje się około 20 metrów nad alejką biegnącą dnem Kadzielni, drugi wymaga wspinaczki, aby się do niego dostać, a trzeci jest praktycznie widoczny. Żaden z nich jednak nie jest naturalny. Wewnątrz jaskini możemy spotkać: kominek krasowy, wąskie i szablaste kliny skalne powstające pomiędzy rozmytymi szczelinami, polewy naciekowe z intrygującymi botryoidalnymi naciekami typu “popcorn” oraz drobnymi szczotami kalcytowymi. W jaskini można spotkać okruchy z łupków i margli oraz gliniaste namulisko o czarnym zabarwieniu (zawiera tlenki manganu). Florę jaskini tworzą trawy, porosty i glony. W jaskini zaobserwowano również kilka gatunków nietoperzy (nocek duży, nocek rudy, gacek szary, gacek brunatny), traszki zwyczajne, kuny, muchówki, motyle, pająki oraz równonogi.

Jaskinia pod Łodzikami

Podobnie jak jej poprzedniczka znajduje się w ścianie wschodniej Kadzielni. Jest jednak o wiele mniejsza – długość wynosi 21m, deniwelacja 4m. Została odkryta w 1963 roku. Można dostać się do niej wspinając się po ruchomym usypisku, jednak wspinaczka na tym obszarze jest bardzo niebezpieczna ze względu na możliwość obrywów, które od czasu do czasu zasypują otwór wejściowy. Nieregularna komora krasowa pozbawiona jest nacieków i roślinności. Z fauny można spotkać tam pająki, komary, muchówki i kuny.

Jaskinia Jeleniowska

Znajduje się w zachodniej części centrum Kadzielni – Skałki Geologów, a jej długość wynosi 80 m, deniwelacja natomiast 10,5 m. Nazwa jaskini pochodzi od szczątków jelenia, które zostały odkryte wraz z jaskinią w 1904 roku. Grota jest pełna nietoperzy oraz form krasowych: stalagmitów, stalaktytów, polew naciekowych i nacieków grzybowych.

Jaskinia Zawaliskowa

Odkryta w 1959 roku, znajduje się w północno-wschodniej części Skałki Geologów i posiada dwa otwory wejściowe. Ta, zamieszkiwana przez gacki szare i różne gatunki pająków, jaskinia ma długość 30 m oraz deniwelację wynoszącą 6 metrów. Nie występują w niej nacieki, jednak na ścianach można zaobserwować różne rodzaje glonów i porostów. Dno jaskini tworzy namulisko z plastycznych iłów czerwonych i żółtobrązowych mułków.

Jaskinia Urwista na Kadzielni

Ta niewielka jaskinia odkryta w latach pięćdziesiątych znajduje się w południowo-zachodniej części Skałki Geologów i posiada sztuczne otwory wejściowe. Dostęp do mającej zaledwie 18 m jaskini jest dostępny po uzyskaniu zezwolenia od Regionalnego Konserwatora Przyrody w Kielcach. Do suchej, krasowej groty można się dostać  tylko poprzez około 10 metrowy zjazd po stromej ścianie. W jej wnętrzu natomiast występują mchy, porosty i grzyby, a także muchówki, pająki, motyle z gatunku rusałka pawik i ślimaki.

Komin Geologów

Kolejna jaskinia znajdująca się w na terenie Skałki Geologów (w ścianie południowej). Podobnie jak poprzednie jaskinie jest jaskinią krasową i posiada dwa otwory wejściowe. Po uzyskaniu zezwolenia od Regionalnego Konserwatora Przyrody w Kielcach możemy zaobserwować znajdujące się przy sztucznym otworze wejściowym fragmenty polew naciekowych oraz gliniaste namulisko. Na suchych ścianach groty nie zobaczymy jednak żadnej roślinności. Jaskinia odnaleziona w latach pięćdziesiątych ma długość 11 metrów oraz deniwelację wynoszącą 10 m.

Jaskinia za Filarem

Znajduje się w południowo-zachodniej ścianie w centrum nieczynnego kamieniołomu Kadzielnia. Dostęp do dwóch otworów (jeden sztuczny, drugi naturalny) jaskini wymaga jednak wspinaczki i zezwolenia od Regionalnego Konserwatora Przyrody w Kielcach. W środku można zaobserwować ciekawe polewy z drobnymi naciekami typu “popcorn” . W przeciwieństwie do poprzednich grot, kielecka Jaskinia za Filarem jest wilgotna. Występują tu trawy, glony i małe drzewka. Faunę tworzą pająki, muchówki, motyle, ślimaki oraz równonogi. Jaskinia została odkryta podczas eksploatacji wapieni w pięćdziesiątych ubiegłego wieku.